Sint-Pieters-Heurne, Hinnisdael, Henisdael : een gedachtegang.

Wat volgt is een gedachtegang die in mijn hoofd zit en die ik toch graag aan U wil laten kennen. In Vechmaal zag ik laatst een richtingaanwijzer Sint-Pieter-Heurne en dacht bij mezelf Heurne dat is toch niet Horne zoals men nu dit gehucht benoemt. Wat volgt is een "longshot" met enkele overeenkomsten.

In het landelijke Vechmaal was er vroeger (13^e eeuw) een klein grafelijk leen met de naam Sint-Pieters-Heurne, kortweg Horne genoemd. In de Sint-Pieterskapel lagen grafstenen van de heren van Heurne. Ze waren waarschijnlijk de stichters van de kapel. Waar komt de naam Sint-Pieters van? Als we zouden aannemen dat de heren van Heurne afkomstig waren. Heurne is een gemeente bij Oudenaarde. De heren van Heurne en Eine werden ze genoemd. De heren van Eine waren beren (baronnen) van Vlaanderen en hadden aanzien. Te Heurne had de Sint-Pietersabdij van Gent veel invloed. De naam Sint-Pieterskapel ligt dan voor de hand.

Hoe komen Oostvlamingen terecht in Vechmaal? Dit was niet zo verwonderlijk in de Middeleeuwen. Dit gebeurde door huwelijksbanden of ruiling bijvoorbeeld. De heren van Heurne en Eine waren verwant met de familie van Peteghem en deze met de Berthout. Ene Berthout (Mechelen) huwde met de dochter van de graaf van Loon.

Dorpen waren zo vaak opgesplitst in verschillende heerlijkheden, zo ook Vechmaal. Een paar honderd meter verwijderd van de loonse heerlijkheid Sint-Pieters-Heurne lag de loonse heerlijkheid Henisdael. Wie was er eerst de van Heurne of de Hinnisdael? Wat is het verband tussen de op elkaar gelijkende wapenschilden? De familie Hinnisdael heeft er steeds naar gestreefd de heerlijkheid Sint-Pieters-Heurne in te palmen wat hun ook gelukt is. Vechmaal was geen heerlijkheid. Er was wel een loons gerechtshof. De heren van Henisdael hebben zich altijd voorgedaan als heren van Vechmaal, maar dit was echter niet. Pas op 17 oktober 1616 kent prins Ferdinand de Bavière de heerlijkheid Vechmaal toe aan Denis de Hinnisdael.

Men kreeg in Vechmaal families met wapenschilden die op elkaar leken. Men had de moeder van Jean de Fymale (Jan van Vechmaal), dame van Mokine Ze was de tweede dochter uit het huwelijk van Corbeau, heer van Awans en de dochter van de oude Persant van Haneffe. De moeder van Jean de Fymale aupres de Hex l'Abaye, liet omwille van deze bijnaam een huis bouwen te Vechmaal geheten het Hof van Mokine. Jan van Vechmaal huwde met een dochter van de jonker van het dorp Fexhe bij Slins. Het hof en de heerlijkheid Mokine (Meykines in het frans) was niet loons maar luiks (allodiaal hof te Luik).

Soortgelijk wapenschild is er voor de familie Fexhe. Jean de Fexhe huwt Isabeau, dochter van Jacques Chabot, schepen van Luik; een van hun dochters huwt Warnier de la Soxhe de Fexhe la fraiteuze. "Fehe le Fraiteuse" is eigenlijk "Fehe le Freroise" en duidt op "Freres", Vreren, dat in de nabijheid ligt van Fexhe. In 1136 getuigt "Francon de Fehe" dat "Walther" heeft afgestaan aan de abdijkerk van Stavelot het deel dat hij had op de tienden van "Female" (Vechmaal).

Nu vraag je je af vanwaar komen ineens die 3 andreaskruisen.

In de kerk van Vechmaal bevondt zich eertijds deze grafsteen van Willem van Vechmaal.

Het gebeurde meer in die tijd dat men delen van het wapenschild van meer gegoede families op zijn eigen wapenschild bijzette. Wat zou verklaren dat de familie de Henisdael hoog stond aan geschreven.

Gilles de Hinnisdael vergezelde Filips van den Elzas, graaf van Vlaanderen, bij de derde kruistocht. Ze stierven beiden te Akko in 1191. Ook de loonse graaf nam deel aan deze kruistocht. Terwijl hij het goed Henisdael van de graaf van Loon in leen had. Nu ja, buiten het kasteel en de boerderij was er nog 5 bunder grond. Maar hij was eigenlijk verplicht als leenman zijn leenheer te volgen. Dit kan maar te verklaren zijn dat Gilles een hogere verplichting had tegenover de graaf van Vlaanderen. Speelde hier Oost-Vlaamse banden een rol. Het wapenschild van de Hinnisdael is te bezichtigen te Versailles in de tweede zaal van het kruisvaardersmuseum.

Een relict uit die dagen is te bezichtigen in de Sint-Pieterskapel, de grafsteen van Daniël van Horn (gestorven in 1298).

De tekst in de rand van de grafsteen was als volgt "die Elizabethe obiit Daniel de Hurne anima eius requiescat in pace" Het krullen haar en het gladgeschoren gelaat maakt een jeugdige indruk. De uitsparingstechniek wijst op de hoge rang van de ridder. Daniël van Horn was ridder en baanderheer. Baanderheer was een hogere rang in de ridderstand. Hij had meerdere ridders die hem moesten vergezellen als het nodig was. Hij stierf op 19 november 1298, op het feest van de H. Elizabeth. Hij was de zoon van Herman van Hinnisdael en Catherina van Horn, edelvrouwe van Sint-Pieters-Horn en de kleinzoon van Gilles. Hij huwde met Machtildis van Sassenbroeck en had kinderen.

Op de kaart "Carte des camps de St Trond et d'Horelle pres de Tongres 1694" heb ik Vechmaal wat uit vergroot en kan men lezen "Tombe et Trou d'Ine", wat volgens mij zou kunnen verwijzen naar Henisdael. De naam Henisdael is er plots zonder voorgeschiedenis. Vanwaar komt hij?

Waarom staat op deze kaart "Tombe et Trou d'Ine"? Zou Ine verwijzen naar Eine? Heurne en Eine bij Oudenaarde waren één heerlijkheid. Ze waren een van de oudste heerlijkheden van Vlaanderen. Kan het dat Ine (frans) Hinnis (frans), Eine (vlaams), Einis, Heinis, Henis voor hetzelfde staan. Het is perfect mogelijk dat Henisdael de verbinding is van de familienaam Henis en Dael er later aan toe gevoegd werd. Allemaal vraagtekens waar ik het antwoord schuldig blijf?

De heerlijkheid Heurne en Eine was een der 4 "Beerijen" van Vlaanderen. Ze waren baronnen met veel macht. De families waaruit ze ontsproten waren, waren de fine fleur van Vlaanderen. Daarom werd de Henisdael ook uitgenodigd door de graaf van Vlaanderen om mee op kruistocht te gaan.